پیام شهروند

پیام امروزسلام.هفته بسیج گرامیباد.فکرکنم ازطریق شمابهتربشه گلگی خودم وبرخی افرادجامعه روبه گوش مسؤلین ومدیران برسونم.بسیاربسیارتأسف انگیزوغمباره که مدیردفترآقای ….. امروزبالحن دورازاخلاق …بابنده برخوردکرد.فکرمی کنند دنیادستشونه چرااینگونه اند??… بستانی.بسیجی دوران دفاع مقدس.یاالله مددی

سلام دوفقره کیسه گردو از ارومیه به مقصد مشهد با تیپاکس ارسال گردید یک فقره کیسه هنوز بمدت یک ماه گم شده وهنوز وضعیت بار مشخص نیست .موضوع رابه مدیران تیپاکس منعکس فرمایید.

سلام قابل توجه مسولین محترم نمیدانم این همه سبدکالا که تلوزیون نشان می دهد را به که دادند بنده باتوجه به اینکه مستاجر و بیکار هستم و 5 نفرعائله دارم هیچ چیزی دریافت نکرده ام واقعأ این انصاف است که به یکی 10بار سبد کالا بدهند و به یکی مثل من اصلا ندهند

با سلام ، آقایان مسئول ستاد کرونای استان ، چرا قانون دور کاری در ادارات رو اجرا نمی کنید ، باید تمام کارمندان ادارات مبتلا به کرونا بشن که دور کار بشن . الان که دیگه بسیاری از کارمندان به علت تماس مستقیم با ارباب رجوع و اتاق های شلوغ دچار بیماری شدن ، تو رو خدا تا همه این قشر زحمت کش مبتلا نشدن چاره ای بیندیشید.

با سلام
پیشنهاد یکی از همشهریان مبنی بر کاشت درختان غیر مثمر خرزهره و پر غیر کارشناسی می باشد.
هر دو گیاه ایجاد حساسیت می نمایند. بسه به خدا از کاج کم نمی کشند این مردم!

سلام.خدانگهدارمهندس معتمدیان باشد. چندی پیش ازتفاهمنامه ای برای مسکن ایثارگران ورزمندگان خبردادند.جای خوشحالی بود چون با55 سال زندگی فاقدسرپناهم .امافقط برام چندپیامک از…اومد و بس. مسئولین ذیربط یه گوشه ی چشمی هم بماکنید.ازرزمندگان 8سال دفاع مقدس.

با سلام امار بیماران کرونایی در شهرستان سربیشه بالاست بیشتر بیماران در بیمارستانهای بیرجند بستری می شوند و یا مراجعه نمی کنند همچنین اکثر معلمان از بیرجند به سربیشه می روند جهت جلوگیری از شیوع ویروس مدارس غیر حضوری شوند

باسلام واحترام به نماینده ولی فقیه درخصوس حمایت ازکارگران ماکارگران میراث فرهنگی ازفرودین تاالان حقوق وبیمه دریافت نکردیم ازشمادرخواست حمایت داریم

باسلام آ یا کسی هست جلوی این اسب افسار گریختیه قیمت ها را بگیرد

اداره راه و شهرسازی نسبت به یکطرفه نمودن جاده کمربندی بیرجند حدفاصل فرودگاه تا ورزشگاه غدیر اقدام فرماید. عرض کم این مسیر و تاریکی جاده با توجه به تردد خودروهای سنگین بسیار خطرناک است.

باعرض سلام خدمت ریاست محترم دانشگاه علوم پزشکی بیرجند با اینکه وضیعت ویروس در استان قرمز است چرا کلاسهای آموزشی و آزمایشگاهها در دانشگاه برگزار میشود

باسلام وضعیت آنتن دهی موبایل در شهرک امام علی (ع) با 1500خانوار بشدت ضعیف است لطفا مسئولین مخابرات رسیدگی کنید

باسلام وعرض خسته نباشید به تمام بزرگوارا روزنامه . به این اقایان که هروز نطق می کنند ماسک ارزان داریم واکسن کرونا رسید پس کجاست اگر برای خودشان است قبول ازاول تاریخ خون مسولین ازمحرومین رنگین تر بودا واگر دروغ است دروغ گناه کبیره است باتشکر

سلام چرا فیبر نوری مسیر نهبندان به شهداد را کسی پیگیری نمی کند که ما احالی روستا های دهسلم و چاهداشی از اینترنت پر سرعت برخوردار بشیم واز شاد بتونیم برای فرزندانمون استفاده کنیم لطفا پیگیری کنید

سلام برای سومین زمستان است که لوله گاز تا اول روستای پیرزنوک امده ولی هنوز اقدامی برای نصب علمک انجام نشده است در زمستان هم نفت نمیدهند که شما گاز دارید

گزارش / قلمِ آزاد و قلمِ آزاده

امیرحسین دولتشاهی
قلمِ آزاد و قلمِ آزاده

قلمِ آزاد، خود را از «هر قیدی» رها می‌بیند؛ پس می‌تواند راست را دروغ بنویسد و دروغ را راست. در مقابل اما، قلمِ آزاده، به‌تمامی در بند است و مقیّد؛ این قلم، رها و افسار سرخود نیست! مهار دارد، لگام دارد؛ لگامی از جنسِ وجدان و اخلاق.

خداوند متعال یکی از سوره‌های قرآن کریم را با سوگند به «قلم» آغاز کرده است: «ن وَٱلقَلَمِ وَمَا یَسطُرُونَ: ن، سوگند به قلم و آنچه می‌نویسند». [۱] اهل تفسیر درباره اینکه مراد از قلم در این آیه چیست، قلم‌ها زده‌اند، اما در ارجمندیِ حقیقتِ قلم و نوشتن، همین بس که خداوند متعال بر آن قسم خورده است. به‌راستی که نزد آدمیان نیز، پدیدۀ «نوشتن» همواره رویدادی محترم به‌شمار آمده است. حتی در روزگارِ کنونی که دوره، دوره آسان‌گیری و در برخی امور، بی‌مبالاتی است، باز هم استواریِ نوشتارهای عموم مردمان، یک سر و گردن نسبت به گفتارشان، برتر می‌نماید.

اگر در کوچه، پس‌کوچه‌های زندگیِ شخصی، اجتماعی و تاریخیمان بنگریم و دقیق شویم، جلوه‌های اهمیتِ قلم و آنچه می‌نویسد را به‌خوبی درخواهیم یافت. ما آدمیان هر گاه بخواهیم قول و قرار و عهد و پیمانمان بر سر موضوعی را محکم کنیم، آن عهد و پیمان را روی کاغذ می‌آوریم و به‌وسیله قلم ثبتش می‌کنیم و آن نوشته را سندِ معاهداتمان قرار می‌دهیم. از پیمان‌های بین دو نفر همچون عقدِ ازدواج گرفته تا پیمان‌های بین دو حکومت، همگی با قلم و نوشتن است که ثبت و محکم می‌شود.

همچنین به برکت قلم و اثرِ آن بوده است که تمدن بشری گسترش یافته و آدمیان توانسته‌اند دانشِ‌ِ رو به تکامل خویش را از هر نسل به نسل بعد انتقال دهند. ماندگاریِ دانشِ فردی و جمعی به وجودِ قلم و نگاشتن است. آری، به یُمنِ قدومِ سیاه‌رنگِ قلم‌ها بوده است که ما امروز از پسِ قرن‌ها می‌توانیم شعر رودکی و فرّخی و فردوسی و خاقانی و نظامی و عطّار و مولانا و امیرخسرو و سعدی و حافظ را بیابیم و بخوانیم و بدانیم. درواقع این قلم است که مفاخر فرهنگی و ادبی و هنری هر ملت را تا همیشه برای آن ملتّ زنده نگاه می‌دارد.

افزون بر همه اینها، در همین روزگارِ کنونی نیز که به یمن پیشرفت روزافزونِ فناوری، همگان می‌توانند در هر جای کره خاکی که باشند، با هم تماس تصویری برقرار کنند و نه‌تنها صدای هم را بشنوند، که هم‌زمان سیمای یکدیگر را هم نظاره ‌کنند، باز هم در پاره‌ای از زمان‌ها ما آدمیان برخی از حرف‌هایمان را تنها از طریق نوشتن است که می‌توانیم به هم منتقل کنیم. نیز به مددِ قلم است که گاهی در خلوتمان دردِ دلهایمان را روی صفحه سفید کاغذ می‌نویسیم. بسیاری از ما وقایعِ مگوی زندگیمان را کنجِ دفتری یادداشت می‌کنیم و برای آینده، روزگاری که شاید نباشیم، به یادگار می‌نهیم تا دیگرانی آنها را بخوانند و لذت‌ها برند و عبرت‌ها گیرند.

و امروز، چهاردهم تیرماه، روز قلم است. قلمی که بشر نه‌تنها خود آن را در دست گرفته، که آن را به افلاک برده و در دست عُطارِد یا همان «تیر» نهاده و بدین‌وسیله آن سیّاره را «دبیر فلک» و «ستاره نویسندگان» خوانده است. [۲]

قلم یا تیغِ دو دَم؟

قلم، ابزاری است شگفت؛ از سویی اگر در دست عالِمی باشد که قدر قلم را بداند و حرمتش را پاس بدارد، چنان والایی می‌یابد که از خون شهید نیز برتر می‌ایستد؛ چراکه به فرموده‌ امام جعفر صادق (ع)، «چون روز قیامت شود، خداوند، عزّ و جلّ، مردم را در یک زمین مسطّح گرد هم می‌آورد و میزان‌ها برقرار می‌شود. پس خون‌های شهیدان با مرکّب [قلم] دانشمندان سنجیده می‌شود، ولی وزن مرکّب دانشمندان بر خون‌های شهیدان راجح و افزون باشد». [۳] از سوی دیگر، همین قلم اگر در دستِ آدمیانی افتد نااهل و ناآگاه، چه جنایت‌ها و فضاحت‌ها که می‌تواند رقم بزند.

چنین قلمی که به ننگِ همنشینی با سرِ انگشتانِ جانیان و خائنان و فاسدان، آلوده شده باشد، روزی خطوط عهدنامه‌های ننگین گلستان و ترکمانچای را می‌نویسد و روزی دیگر، قرارداد ۱۹۱۹ را امضا می‌کند. همین قلم است که رشوه می‌گیرد و به یک امضا، حقی را ناحق می‌کند و ناحقی را حق می‌گرداند. از لغزشِ چنین قلم‌هایی است که آبروی فردی محترم ریخته می‌شود و در مقابل، برای اشخاصی بی‌آبرو، حرمت و احترام و آبرو خریداری می‌شود. به حکم همین قلم‌ها است که خون بی‌گناهان و مظلومان بر خاک ریخته می‌شود؛ قلم‌هایی از جوهر نیرنگ و نفاق. نمونه‌ای از این قلم‌ها را مردمِ کوفه در دست داشتند؛ آن‌گاه که برای پاره تن رسولِ خدا (ص) نامه نوشتند و او را به کوفه خواندند، اما راهِ بی‌وفایی پیش گرفتند و رقم زدند آن حادثه بی‌مانندِ کرب و بلا را؛ و مولانا جلال‌الدین محمد بلخی چه زیبا گفته است که:

«چون قلم در دستِ غَدّاری بُوَد /// بی‌گمان منصور بر داری بُوَد». [۴]

قلمِ آزاد و قلمِ آزاده

در ظاهر تفاوت بین دو واژه «آزاد» و «آزاده»، به آن «های غیرملفوظِ» آخرِ «آزاده» بازمی‌گردد؛ اما در معنا، فاصله بین این دو واژه می‌تواند بسیار دور و دراز باشد. از دید معنای ظاهری، شاید مهم‌ترین تفاوتِ آزاد و آزاده در این باشد که آزاد را با وجودِ همۀ معانیِ مثبتی که از آن برمی‌آید، می‌توان مترادفِ واژه‌هایی چون رها، ول، یله و لاقید قرار داد، اما آزاده را نه. قلم نیز می‌تواند آزاد باشد و یا آزاده.

قلمِ آزاد، خود را از «هر قیدی» رها می‌بیند؛ پس می‌تواند راست را دروغ بنویسد و دروغ را راست. قلمِ آزاد البته چون بندی بر پای خود نمی‌بیند، هر جا منفعتِ خویش را بو بکشد، بدان سو سر خم می‌کند. دریغ و درد آن‌گاه افزون می‌گردد که چنین قلمی بخواهد تاریخ بنگارد؛ آن‌گاه است که تمایلات مالی، مقامی، قومی، قبیله‌ای، حزبی، گروهی و نژادی در میانِ امواجِ هر سطرِ دفترِ تاریخ، نیِ قلم را به این‌سو و آن‌سو می‌کشاند و آن را از صراطِ حق، منحرف می‌سازد.

در مقابل اما، قلمِ آزاده، به‌تمامی در بند است و مقیّد؛ این قلم، رها و افسارسرخود نیست! مهار دارد، لگام دارد؛ لگامی از جنسِ وجدان و اخلاق و شرف. چنین قلمی حق را می‌نویسد حتی اگر به ضررش باشد. نمونه‌ای از آثارِ چنین قلمی را می‌توان در کتابِ تاریخ بیهقی دید؛ اثری به خامه خواجه ابوالفضل محمد بن حسین بیهقی که در دربار غزنویان حضور داشته است. بیهقی در کتاب خویش از یکی از کارگزارانِ دستگاه غزنوی، به نام بوسهل زوزنی، نام برده که بسیار کینه‌جو و بدخواهِ دیگران بوده است [۵] و به بیهقی نیز آزار فراوان رسانده بوده. با این حال خواجه ابوالفضل بیهقی وقتی می‌خواهد به توصیفِ رفتارِ زشتِ بوسهل بپردازد، چشمِ خود را بر ویژگی‌های مثبتِ او نمی‌بندد و این‌چنین از او یاد می‌کند:

«این بوسهل مردی امام‌زاده و محتشم و فاضل و ادیب بود، اما شرارت و زَعارتی [۶] در طبعِ وی مؤکد شده – و لا تبدیلَ لِخَلقِ الله – و با آن شرارت، دلسوزی نداشت و همیشه چشم نهاده بودی تا پادشاهی بزرگ و جبّار بر چاکری خشم گرفتی و آن چاکر را لَت زدی [۷] و فروگرفتی [۸]، این مرد از کرانه بجَستی و فرصتی جُستی و تضریب [۹] کردی و اَلَمی بزرگ بدین چاکر رسانیدی…». [۱۰]

بیهقی در سرآغازِ یادکردن از قصۀ بر دار کردن حسنک وزیر، وقتی از بوسهل زوزنی نام می‌برد، در ادامه نکته‌ای را درباره شیوه کار خود در روایت تاریخ یادآور می‌شود، که همین نکته به‌خوبی نشانگرِ قلمِ آزادۀ او در سراسر این تاریخی است که نگاشته. استاد بیهقی نوشته است: «…از این قوم که من سخن خواهم راند، یک دو تن زنده‌اند در گوشه‌ای افتاده و خواجه بوسهل زوزنی چند سال است تا گذشته شده است [۱۱] و به پاسخِ آن که از وی رفت، گرفتار؛ و ما را با آن، کار نیست – هرچند مرا از وی بد آمد – به هیچ حال [۱۲]؛ چه، عمرِ من به شست و پنج [۱۳] آمده و بر اثرِ وی می‌بباید رفت؛ و در تاریخی که می‌کنم، سخنی نرانم که آن به تعصّبی و تَزَیُّدی [۱۴] کِشَد و خوانندگانِ این تصنیف گویند: شرم باد این پیر را، بلکه آن گویم که تا خوانندگان با من اندرین موافقت کنند و طعنی نزنند». [۱۵]

شِکوِه استاد عباس اقبال آشتیانی از…     

در سرتاسرِ تاریخِ این سرزمین، بلکه تاریخ بشری همواره بوده‌اند، ناسزاوارانی که مفاهیمِ گوناگون را به نفعِ خویش تفسیر کرده‌اند. اینان آن‌گاه که قلم در دست داشته‌اند نیز آزادیِ قلم را با ولنگاری و لاقیدی و پرده‌دری برابر انگاشته‌اند. مرحوم استاد عباس اقبال آشتیانی، محقق، ادیب و مورّخ برجسته ایران زمین، در مقاله‌ای که آن را در سال ۱۳۲۴ خورشیدی در مجله «یادگار» نوشته و منتشر کرده است، به «آزادی قلم» پرداخته و از آفات و زیان‌های آنچه برخی به بهانه آزادی قلم، مرتکب می‌شوند، شِکوه کرده است.

استاد اقبال آشتیانی نوشته است: «یکی از اقسام آزادی که شاید هم عالی‌ترین درجاتِ آن باشد، آزادی قلم است. چون قلم ترجمان فکر و خیال و مظهر ضمیر و دِماغ است، پس قلمِ آزاد نیز نماینده‌ فکر و خیال و ضمیر و دِماغ آزاد است و آزادیِ فکر بزرگ‌ترین مرحله‌ای است که انسان در طی طریق تکامل و ترقی به آن رسیده و برای وصول به آن، جهدها کرده و در راه نیل به آن، قربانی‌های فراوان داده است. حال اگر همین قلم در دست کسانی بیفتد که فکر و ضمیرشان تربیت‌نیافته باشد و با معرفت و ایمان به مرحله آزادی واقعی نرسیده باشند، معلوم است که چه سخافت‌ها از آن قلم جاری و چه جنایاتی از آن ناشی می‌شود… .

 استاد عباس اقبال آشتیانی

امروز هر کس که به قول انوری: “برداشت کِلک و کاغذ و فِرفِر فرونوشت”، خود را نویسنده می‌داند و اگر به رکاکتِ کلمات و قباحت نوشته او اعتراضی کنند، فوراً موضوعِ آزادی قلم را پیش می‌کشد و چنین می‌نماید که غرض از آزادی قلم، هرزه‌نویسی و تعرّض به عِرض و ناموس مردم است به قصد اطفای شهوتِ نفس و کینه‌کشی یا به تحریکِ بیگانگان برای پست و خفیف نشان دادنِ عمومِ مردمِ این مملکت». [۱۶]

آنچه استاد اقبال متذکر شده است، البته درباره مطبوعات آن روزگار بوده است. امروزه اما به سبب گسترشِ فضای مجازی، هر گوشیِ تلفن همراهِ مجهز به اینترنت، می‌تواند یک روزنامه یا مجله باشد و همین امکان، بی‌تردید عرصه را برای تاخت و تاز و یغماگریِ قلم‌های وِل و رها و آزاد از همه چیز، گسترده‌تر از هر زمان دیگری کرده است. به موجبِ مجازی بودنِ این میدانِ فراخ، این قلم‌های «نامرئی» خود را مجاز می‌دانند که درباره هر مطلبی به رقص درآیند و هیچ باکی ندارند از اینکه دروغی را منتشر سازند و حیثیت و آبروی فرد یا افرادی را نابود سازند و زندگی‌هایی را متلاشی نمایند.

بازگردیم به آغازِ این سیاهه؛ قلم را حرمتی است آسمانی که خداوندِ متعال به آن سوگند خورده است. آزاد نوشتن بسیار آسان است؛ آنچه دشوار است و مردِ میدان می‌خواهد، آزاده نوشتن است.

دیدگاه ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

14 + پنج =

wfn_ads
روزنامه امروز خراسان جنوبی

خوش آمدید

ورود

ثبت نام

بازیابی رمز عبور